Tandvlees- en mondontsteking (stomatitis) bij de kat

Wat is het?

Feline chronic gingivostomatitis (FCGS) is een chronische, immuungemedieerde ontsteking van het tandvlees en de mondslijmvliezen bij de kat. De aandoening is pijnlijk en kan het eten ernstig belemmeren [1]. Tot 26% van de huiskatten kan ermee te maken krijgen; in huishoudens met meerdere katten is het risico zevenvoudig verhoogd [1][3].

Oorzaak

De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd. Feline calicivirus (FCV) wordt bij de meeste aangedane katten aangetroffen, maar een direct causaal verband is niet bewezen [1]. Vermoedelijk speelt een abnormale immuunreactie op orale antigenen een centrale rol.

Bewezen behandeling: tandenextractie

Tandenextractie — partieel of volledig — is de meest effectieve behandeling die momenteel beschikbaar is. In circa twee derde van de gevallen treedt substantiële verbetering of volledige remissie op [2][3]. Volledig extractie van alle kiezen geeft geen aantoonbare meerwaarde boven partiële extractie [2]. Vroeg ingrijpen, voordat irreversibele fibrose optreedt, geeft een betere prognose [1].

Circa 33% van de katten reageert onvoldoende op chirurgie [3]. Voor deze refractaire gevallen zijn er veelbelovende opties:

• Ciclosporine — liet 77,8% respons zien in een gecontroleerde studie [4]
• Recombinant felien interferon-omega — vergelijkbare werkzaamheid in hetzelfde cohort [4]
• Mesenchymale stamceltherapie — vroege resultaten zijn positief, maar grootschalige data ontbreekt nog [1]

Steroïden en antibiotica

Corticosteroïden en antibiotica verlichten klachten tijdelijk maar zijn geen duurzame behandeling. Ze worden hooguit als overbrugging ingezet — vóór chirurgie of bij kortdurende pijncrises — en lossen het onderliggende probleem niet op [1][3].

Natuurlijke en aanvullende opties

Er zijn geen goed-gecontroleerde studies die aantonen dat kruidenpreparaten, voedingssupplementen of homeopathie effectief zijn bij FCGS. Mondverzorging op basis van chloorhexidine kan als aanvulling op reguliere behandeling worden overwogen voor hygiëne, maar vervangt geen chirurgische of immunomodulerende aanpak [3]. Zachter voedsel kan de pijnbeleving bij het eten enigszins verlichten, maar behandelt de ontsteking zelf niet.

Aanvullend betekent hier niet: alternatief voor extractie of ciclosporine. Bij een bewezen effectieve behandeling voor een pijnlijke chronische aandoening is uitstel risicovol voor het welzijn van de kat.

Behandelrespons meten

De SDAI (Stomatitis Disease Activity Index) is het gestandaardiseerde meetinstrument voor ernst en behandelrespons. Een SDAI-score na extractie onder 6,5 voorspelt langdurige remissie [4]. Pijnmanagement is essentieel rondom ingrepen en bij refractaire gevallen [1].

Wanneer naar de dierenarts?

Bij de minste verdenking op FCGS is een dierenartsconsult noodzakelijk. De aandoening veroorzaakt chronische pijn en verslechtert zonder behandeling. Zie de rode vlaggen hieronder voor situaties die acute zorg vereisen.

---

Bronnen: [1] J Feline Med Surg 2023, [2] JAVMA 2015, [3] Front Vet Sci 2016, [4] BMC Vet Res 2025